26 Maj 2011

Pan Stanisław z Książnicy /3/

Autor: Maria47. Kategorie: SYLWETKI .

Kontynuując rozważania dotyczące odzyskiwania zbiorów – od lat pragnieniem Stanisława Krzywickiego było zgromadzenie jak największej ilości dzieł naszego dziedzictwa narodowego właśnie w Książnicy Pomorskiej. Część z nich znalazła się w Szwecji, wiadomo, że pomorskie zbiory znajdują się m.in. w Uppsali. Niebawem do Szczecina zawita dyrektor Biblioteki Narodowej Szwecji (rozmowa została przeprowadzona ok. roku 2000 – przyp. red.) – jego zamiarem jest zorganizowanie zwrotu „pomorzaniców” do Szczecina. Dotyczy to także Danii, gdzie również znajdują się pomorskie zbiory.

Także dyrekcja biblioteki w Berlinie zadeklarowała zwrot poloniców. Rysuje się realna szansa odzyskania niemałej części naszego dziedzictwa narodowego i zdeponowania go w szczecińskiej placówce.

Niezależnie od „odzysków” ważne są także inne problemy. Na przykład aby właściwie gospodarować i eksponować zbiory, należy w szybkim tempie wprowadzić elektronikę do Książnicy Pomorskiej. Poczynione są już rozpoznania, jak to ma wyglądać w praktyce, częściowo zainstalowano nowoczesne urządzenia elektroniczne, które zaczynają dorównywać tym, które u siebie mają na przykład Niemcy. Zaistnieliśmy w internecie dzięki temu, że udało się w Izraelu zakupić odpowiednią technologię.

* * *

Otwarcie wystawy STK w Sali Kolumnowej Książnicy Pomorskiej w Szczecinie (2007). Przemawia Urszula Rosłaniec, obok Cecylia Judek i dalej Stanislaw Krzywicki. /foto: W.Banaszak/

Otwarcie wystawy STK w Sali Kolumnowej Książnicy Pomorskiej w Szczecinie (2007). Przemawia Urszula Rosłaniec, obok Cecylia Judek i dalej Stanislaw Krzywicki. /foto: W.Banaszak/

Mamy niemałe sukcesy, nawet w skali międzynarodowej. Organizujemy Kongres Bibliotekarzy Morza Bałtyckiego, w którym zapowiedzieli udział przedstawiciele największych bibliotek państw basenu tego morza. Jest to kongres o międzynarodowej randze, a Duńczycy i Szwedzi wybrali Szczecin ze względu na jego międzynarodowe znaczenie. Trwają więc przyspieszone prace renowacyjne starych obiektów Książnicy Pomorskiej. Po ich zakończeniu nastąpi otwarcie nowej czytelni.

– Obecnie w zbiorach Książnicy Pomorskiej znajduje się osiem i pół tysiąca tytułów czasopism, akurat tyle, ile we wszystkich polskich polskich bibliotekach narodowych razem wziętych. Ten fakt napawa dumą cały zespół pracowników.

– Powstał Instytut Krajów Europy Wschodniej. Fakt ten został życzliwie i ze zrozumieniem przyjęty w Moskwie, Kijowie oraz Mińsku. Impuls zrodził się w Szczecinie i świadczy o szerokiej kulturalnej współpracy. W niektórych środowiskach panuje opinia, że właśnie Szczecin wyraża największą chęć współpracy z sąsiadami ze Wschodu. Niezależnie i bez porozumienia z nami opinię taką wyraził nawet pan Giedrojć. Dla nas to bardzo przyjemna opinia.

Szczecin jest także mocno zainteresowany zbiorami na temat wierzeń i kultury Azji. Powstaje tu Ośrodek Studiów Buddyjskich i Kultur Dalekiego Wschodu. Książnica Pomorska pozyskała cenne egzemplarze ksiąg związanych z kulturą Tybetu. Warto na to zwrócić uwagę.

* * *

Dyrektor Książnicy Pomorskiej Stanisław Krzywicki czyni starania by pracownicy czuli się bezpiecznie, by nie było poczucia tymczasowości i by w miarę możliwości ekonomiczno – lokalowych odczuwali zadowolenie z wykonywanej pracy. Rozumie, że z reguły polskie panie są bardziej zapracowane od panów, a często mniej doceniane. Chociażby z tych względów stara się na co dzień dostrzegać nie tylko ich kobiecość, ale doceniać też ich, jeśli nie tylko równe, ale nawet większe zaangażowanie w pracy zawodowej. Od zarania swojego „dyrektorowania” czyni też usilne starania, aby konfliktów pracowniczych było jak najmniej.

* * *

Stanisław Krzywicki jest nie tylko wydawcą i krzewicielem kultury. Znamy jego twórczość literacką i dokumentalną oraz wielkie zaangażowanie w propagowaniu kultury Szczecina, naszego przecudnego miasta. A oto wybrane fragmenty Jego twórczości:

[…] Pierwsze wzmianki na temat zbiorów bibliotecznych w Szczecinie pochodzą z XIII w. Były to niewielkie zbiory ksiąg rękopiśmienniczych, najczęściej w posiadaniu instytucji kościelnych. Jednak dopiero wynalezienie druku (w końcu XVw.) stało się bodźcem do tworzenia większych zbiorów bibliotecznych. Ważnym impulsem dla rozwoju drukarstwa, a co za tym idzie bibliotek, była reformacja. W okresie tym do szczególnego znaczenia dochodzi biblioteka przy kościele kolegiackim Najświętszej Marii Panny, której początki sięgają XIII wieku. Dała ona początek bibliotece założonego w 1953 roku Pedagogium Książęcego (późniejszego gimnazjum akademickiego – od 1667), których tradycje kontynuowało, powołane do życia w 1805, Królewskie i Miejskie Gimnazjum Fundacji Mariackiej. Doniosłe znaczenie dla kultury dawnego Szczecina miała również biblioteka gromadzona na dworze książąt szczecińskich. XVI-wieczny rodowód posiadała ponadto biblioteka Kolegium Jageteufla. Z XVII wieku pochodzą wzmianki o bibliotece gromadzonej przez władze miejskie. Z bibliotek kościelnych, oprócz wspomnianych zbiorów kościoła kolegiackiego, dużą wartość posiadała, założona w 1626 roku, biblioteka kościoła św. Mikołaja.

W drugiej połowie XVIII w. krajobraz biblioteczny Szczecina wzbogaciła m.in. biblioteka loży wolnomularskiej „Pod Trzema Złotymi Cyrklami”. Znaczne rozmiary osiągnęły niektóre księgozbiory prywatne, np. Ludwig Wilhelm Bruggemann (1743-1817), najwybitniejszy uczony szczeciński tego okresu, zgromadził w swojej bibliotece 2 tys. tomów.

Na początku XIX wieku działa niewiele bibliotek. Ożywienie następuje w drugiej połowie stulecia. Biblioteki próbują sprostać zwiększonemu zapotrzebowaniu na książkę. Poważny zasób zgromadziła biblioteka istniejąca przy Stowarzyszeniu Statystyki Pomorskiej (1846). Dużym autorytetem cieszy się biblioteka Królestwa Gimnazjum Fundacji Mariackiej, kontynuująca swoją chlubną tradycję. Spośród bibliotek towarzystw szczególnie cenne zbiory zgromadziło Towarzystwo Historii i Starożytności Pomorza /1824/. W 1839 zasoby tej biblioteki liczyły około 1,5 tysiąca woluminów (rękopisy, mapy, akty normatywne, unikatowe pomeranika). W 1856 – w wyniku umowy zawartej pomiędzy Towarzystwem Historycznym a Archiwum Prowincjonalnym – zbiory biblioteki przeniesiono do archiwum, gdzie przetrwały do 1945 roku.

Pokaźny zasób istniał także przy Towarzystwie Politechnicznym (1862). Biblioteka działająca w ramach Związki Młodych Kupców na początku lat dziewięćdziesiątych liczyła 6,5 tys. tomów, głównie o tematyce handlowej. Ciekawy księgozbiór miała również biblioteka Gminy Żydowskiej. Pod koniec wieku powstają biblioteki ludowe, mieszczące się w szkołach lub prywatnych domach. Przeznaczone głównie dla klasy robotniczej, dysponowały przede wszystkim księgozbiorem beletrystycznym.

Duża biblioteka istniała przy utworzonym w 1831 roku Provinzialarchiv fur Pommern in Stettin (obecnie Archiwum Państwowe). Przekazane tu zbiory Towarzystwa Historii i Starożytności Pomorza uzupełniano poprzez dary i dotacje.

W 1905 roku powstaje w Szczecinie pierwsza biblioteka publiczna – Stadtbibliothek (1905-1945). Czytelnikom oddano do użytku czytelnię ogólną, czasopism i wypożyczalnię. U swoich początków liczyła 3637 tomów. Zasób jej systematycznie był uzupełniany. Długoletni dyrektor tej placówki, Erwin Ackerknecht, dbał o powiększenie zbioru prac naukowych. Od 1913 rozpoczął gromadzenie zbiorów muzycznych i plastycznych. W związku z rozszerzeniem działalności placówka zmienia nazwę na Stadtbucherei, natomiast w 1919 powołano Bibliotekę Ludową, która dysponowała czytelnią dla dzieci, młodzieży i teatrzykiem cieni. Księgozbiór tego oddziału liczył ok. 80 tys. tomów.

W roku 1923 z inicjatywy E. Ackerknechta powstała Pomorska Biblioteka Wędrowna, dysponująca drukowanym katalogiem książek. Zasługą tego dyrektora było również powołanie w 1932 szkoły bibliotekarskiej.

W okresie drugiej wojny światowej biblioteka traci swe najcenniejsze zbiory, które są wywożone do innych części Pomorza Zachodniego.

W 1945 największa biblioteka publiczna w Szczecinie została przejęta przez polską administrację i do dzisiaj ma tu swoje miejsce, nosząc nazwę Książnica Pomorska. […]

[…] Pierwszą polską placówką kultury, uruchomioną w dwa dni po przejęciu Szczecina przez władze polskie, była Biblioteka Miejska. Powstała na bazie niemieckiej Stadtbucherei.

Nieustabilizowany powojenny status Szczecina powodował przemieszczenie cennych szczecińskich zbiorów w formie depozytów do około 80 polskich bibliotek, instytucji państwowych i osób prywatnych. W zamian za te zbiory nowa polska biblioteka Szczecina otrzymywała tak bardzo potrzebne księgozbiory polskie. Druga połowa lat czterdziestych to przede wszystkim czas zabezpieczenia ocalałych po wojnie zbiorów. Znaczącą rolę odegrali tu pierwsi kierownicy szczecińskiej placówki: Edward Kiesewetter, Stanisław Siadkowski, Stanisława Karczewska. W 1947 jako jedna z pierwszych w kraju rozpoczęła działalność Wojewódzka Biblioteka Publiczna, którą kierował Jan Karakulski, a znany publicysta, Stanisław Telega, był jego zastępcą. Jej główny zadaniem było utworzenie sieci terenowych bibliotek publicznych i nadzór notoryczny nad nimi (sieć ta, choć nieznacznie uszczuplona, działa do dzisiaj).

O planowej działalności biblioteki można mówić od początku lat pięćdziesiątych, to znaczy od objęcia stanowiska dyrektora Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej (w 1955 nastąpiło połączenie Miejskiej Biblioteki Publicznej z Wojewódzką) przez Stanisława Badonia. Od tego czasu nastąpił znaczny rozwój zbiorów naukowych, sieci bibliotecznej, a także kształtowania się wyspecjalizowanej kadry bibliotecznej.

W roku 1965 biblioteka otrzymała status naukowej, a w 1968 „ogólnopolski egzemplarz obowiązkowy” (czyli prawo do otrzymywania egzemplarzy nowowydawanych książek – przyp. red.). W latach 1965-1966 nastąpiła pierwsza rozbudowa. Na potrzeby tej placówki odbudowano XIX – wieczną szkołę, łącząc ją z dotychczasowym obiektem. […]

* * *

O Stanisławie Krzywickim pisali inni, m.in. prof. Kazimierz Kozłowski:

[…] Od 1974 jest dyrektorem największej na Pomorzu biblioteki humanistycznej i naukowej, która obecnie nosi nazwę Książnica Pomorska. Na tym stanowisku przetrwał kilka zróżnicowanych historycznych okresów dziejach Polski. Potrafił w złożonych okolicznościach nie tylko utrzymać potencjał biblioteki i jej wysoką rangę merytoryczną, ale także stworzyć podwaliny jej konsekwentnego rozwoju. Wspomnieć tu trzeba o takich inicjatywach, jak utworzenie Muzeum Literatury, pozyskanie zbiorów archiwalnych tak wybitnych postaci, jak Stanisław Witkiewicz, Witold Wirpsza, Stefan Flukowski, Xawery Dunikowski, Jan Edmund Osmańczyk, Edmund Męclewski, Kazimierz Studentowicz (w tych zbiorach między innymi listy kard. Stefana Wyszyńskiego, kard. Karola Wojtyły, abp. Walentego Kominka).

Stworzył silny dział wydawniczy Książnicy z własną bazą poligraficzną. […]

[…] Oprócz programu rozbudowy Książnicy, dyrektor Stanisław Krzywicki opracował i zrealizował dla całego województwa program budowy i adaptacji obiektów zabytkowych na cele biblioteczne, między innymi w Trzebiatowie, Buku, Pęzinie. W jednym z nich – Buku Kamieńskim – powstała biblioteka składowa (są tam przechowywane książki pomorskie sprzed 1945). Jest to także miejsce krajowych i międzynarodowych plenerów artystycznych, na bazie których powstała biblioteczna galeria sztuki współczesnej. Dzięki jego staraniom biblioteka otrzymała środki między innymi z Fundacji Współpracy Polsko – Niemieckiej i Funduszu Boscha na realizację międzynarodowego programu „poprawa warunków udostępniania i ochrona druków z polsko – niemieckiego pogranicza kulturowego w zbiorach polskich”.

[…] Jest autorem lub współautorem kilku publikacji książkowych, ponad stu znaczących artykułów fachowych, redaktorem naczelnym „Bibliografii Pomorza Zachodniego”, kwartalnika „Bibliotekarz Zachodniopomorski”. Od wielu lat wykłada w Studium Bibliotekarskim i jest referentem na wielu konferencjach krajowych i zagranicznych dotyczących bibliotekarstwa. Zorganizował w Książnicy następujące międzynarodowe sympozja bibliotekarskie:

– Biblioteka publiczna w społeczności lokalnej” (1991),

– Biblioteka ośrodkiem informacji biznesowej” (1991),

– Polsko – niemieckie sympozjum na temat konserwacji zbiorów w bibliotekach naukowych” (1997),

– Bibliotheca Baltica (2000).

Z dorobku S.Krzywickiego na szczególną uwagę zasługują pozycje autorskie i współautorskie:

  • Bibliotekarstwo Pomorza Zachodniego w okresie Polski ludowej (1996),

  • Informator o bibliotekach województwa szczecińskiego (współautor Stanisław Badoń, 1966;

  • Biblioteki Województwa Szczecińskiego, Informator (1985);

  • Historyczna droga do polskiego Szczecina (współautor Kazimierz Kozłowski, 1988)

oraz prace redakcyjne. […]

Maria Czech – Sobczak
Fragmenty z książki Marii Czech-Sobczak i Władysława Kuruś-Brzezińskiego „Wszystkie drogi wiodły do Szczecina”. Wszystkie teksty są autoryzowane.

Krótkim wstępem do odcinka trzeciego opatrzył: woti

Zostaw komentarz

Zaloguj się, by móc komentowaą.

ABSOLWENTAR

Polecamy

Kategorie (Działy)

Archiwum

Wrzesień 2017
P W Ś C P S N
« kwi    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930  

Administracja